Genel bakış
İdrar yolu taşları, idrardaki bazı maddelerin kristalleşerek bir araya gelmesiyle oluşur. Küçük taşlar belirti vermeden idrarla atılabilirken bazı taşlar şiddetli ağrıya, idrar akışının engellenmesine veya enfeksiyona yol açabilir.
Taş hastalığı tekrarlayabilir. Bu nedenle tedavinin yanında taş oluşumunu azaltmaya yönelik öneriler de önemlidir.
Hangi durumlarda başvurulur?
- Yan veya böğür ağrısı, kasığa yayılan ağrı
- İdrarda kan
- Sık veya ağrılı idrara çıkma
- Daha önce taş düşürme öyküsü
- Görüntülemede rastlantısal olarak saptanan taş
Değerlendirme
Değerlendirme; şikâyetlerin ve tıbbi öykünün dinlenmesi, fizik muayene, idrar ve kan tahlilleri ile ultrasonografi veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemlerini içerebilir. Tekrarlayan taşlarda taş analizi ve ek metabolik tetkikler önerilebilir.
Tedavi seçenekleri
Tedavi; taşın boyutuna, yerine, sayısına, yol açtığı şikâyetlere ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir. Seçenekler arasında şunlar yer alabilir:
- Takip ve taşın düşmesini kolaylaştırmaya yönelik ilaç tedavisi
- Vücut dışından ses dalgalarıyla taş kırma (ESWL)
- İdrar yolundan ince bir aletle girilerek yapılan endoskopik yöntemler (üreteroskopi)
- Büyük böbrek taşlarında böbreğe ciltten küçük bir kesiyle ulaşılan yöntemler
Her taş için girişimsel tedavi gerekmez; uygun seçenek muayene ve tetkik sonuçlarına göre konuşulur.
Yararlar, sınırlılıklar ve riskler
Her yöntemin olası yararları, sınırlılıkları ve riskleri vardır. Taş parçalarının tamamen temizlenememesi, ek işlem gerekmesi, kanama veya enfeksiyon bu riskler arasındadır. Taşların tekrarlama olasılığı nedeniyle korunma önerileri ve takip, tedavi planının bir parçasıdır.
Sık sorulan sorular
Her böbrek taşı ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Küçük taşların bir kısmı kendiliğinden düşebilir. Tedavi kararı taşın özelliklerine ve şikâyetlere göre kişiye özel olarak verilir.
Ne zaman acil başvurmalıyım?
Ateş, titreme, şiddetli ağrı veya idrar yapamama gibi durumlarda randevu beklemeden en yakın acil servise başvurun.