Genel bakış
Prostat, erkeklerde mesanenin hemen altında yer alan ve idrar kanalını çevreleyen bir bezdir. Yaşla birlikte prostatın iyi huylu büyümesi (benign prostat hiperplazisi, BPH) sık görülür ve idrar yapma şikâyetlerine yol açabilir.
Prostat iltihabı (prostatit) ağrı ve idrar şikâyetleriyle seyredebilir. Prostat kanseri ise erken dönemde çoğu zaman belirti vermez; tarama ve değerlendirme kararları kişinin yaşı, aile öyküsü ve tercihleri dikkate alınarak verilir.
Hangi durumlarda başvurulur?
- Gece sık idrara kalkma
- İdrar akışında zayıflama, kesik kesik idrar yapma
- İdrarı başlatmakta güçlük veya tam boşaltamama hissi
- Kasık veya perine bölgesinde ağrı
- PSA değerinde yükseklik ya da ailede prostat kanseri öyküsü
Değerlendirme
Değerlendirme; şikâyetlerin sorgulanması, fizik muayene (gerekirse parmakla rektal muayene), idrar tahlili ve PSA dahil kan tahlillerini içerebilir. Ultrasonografi, idrar akım hızı ölçümü ve gerekli durumlarda MR veya biyopsi gibi ileri tetkikler istenebilir.
Tedavi seçenekleri
Prostat büyümesinde tedavi, şikâyetlerin yaşam kalitesine etkisine göre planlanır. Hafif şikâyetlerde takip ve yaşam tarzı önerileri yeterli olabilir; ilaç tedavisi sık kullanılan seçeneklerdendir. İlaçla yeterli fayda görülmeyen veya komplikasyon gelişen durumlarda idrar kanalından yapılan endoskopik yöntemler gibi cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
Prostat kanseri şüphesinde yaklaşım, tetkik sonuçlarına ve hastalığın evresine göre belirlenir.
Yararlar, sınırlılıklar ve riskler
İlaç tedavilerinin baş dönmesi veya boşalmayla ilgili değişiklikler gibi yan etkileri olabilir. Cerrahi yöntemlerin kanama, enfeksiyon, idrar kaçırma veya cinsel işlevde değişiklik gibi riskleri vardır. Hangi seçeneğin uygun olduğu bu yararlar ve riskler birlikte değerlendirilerek kararlaştırılır.
Sık sorulan sorular
Prostat büyümesi kansere dönüşür mü?
İyi huylu prostat büyümesi kanser değildir ve kansere dönüştüğü düşünülmez. Ancak her iki durum aynı kişide bir arada bulunabileceğinden şikâyetlerin değerlendirilmesi önemlidir.
Prostat büyümesi her zaman ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Birçok kişide takip, yaşam tarzı önerileri veya ilaç tedavisi yeterli olabilir. Cerrahi, belirli durumlarda değerlendirilen seçeneklerden biridir.